دوبیتی های عامیانه سال هاست که در سینه ها و حافظه های مردم باقی مانده و همچون گنجینه ای بزرگ و گرانبها ارزش دارد.
در این دوبیتی ها بسیاری از پدیده های زندگی روستایی،انعکاس ساده و صمیمانه دارد. دوبیتی ها آیینه تمام نمای زندگی روستایی است که از عشق و شیفتگی،هجران و دوری،وصال و زیبایی روستاها حکایت می کنند.
جالب این است که سراینده دوبیتی بدون هیچ قید و بندی،احساسات،خواسته و آرزوهای خود را در ابیات بیان کرده است:
خدا عجب چیزا خلقت موکونـــــــه
د یک دیدو صد دیل غارت موکونه
امو وقتی که د یادم میــــــــــــــایی
بیچاره دیله که طاقت موکونـــــــه
اما سرایندگان این دوبیتی ها چه کسانی بوده اند؟
مسلم است که اینگونه آثار توسط افراد حقیقی ساخته شده اند و هر شعر باید شاعری داشته باشد،ولی معمولاً شاعر دوبیتی های عامیانه و گوینده ضرب المثل و افسانه عامیانه شناخته شده نیستند.
اما برای کسانی که دوبیتی های عامیانه را دوست دارند و همیشه این دوبیتی ها را در دل های خود حفظ کرده اند و گاهگاهی در تنهایی ها با خود زمزمه می کنند،اگر سراینده اش هم معلوم نباشد،فرقی نمی کند.
برای چوپانی که در کوه ها و صحراها در کنار رمه گوسفندانش،دوبیتی عامیانه ای را با نالۀ نی زمزمه می کند،آن عاشق دل شکسته ای که غم هایش را در صدایش می پراکند و آن دهقانی که در روزهای گرم تابستان در هنگام کار،خستگی های خود را زمزمه کردن دوبیتی ها از تن بیرون می کند،دوبیتی و سرایندگان آن یک ارزش را دارند.
ویژگی دوبیتی های عامیانه:
یکی از ویژگی های دوبیتی ها این است که سراینده می کوشد احساسات عاطفی،مقصد و مرام خود را در همان دو بیت جا دهد.
از دیگر ویژگی های دوبیتی های عامیانه لفظ ساده و محلی آن است که نشان می دهد این دوبیتی ها در کوه ها،روستاها و دشت های سرسبز سروده شده اند.
نمونه ای از دوبیتی های عامیانه هزارستان:
دیده کمر باریک عالم تبای مه
رفتی پورته کدی مره د جای مه
از روزی قد تو آشنا شدیم ما
د سر مه قار شده خانه والای مه
الیگونو مورغاگی نو اماده
آغه آغیل د لب آو اماده
آغه آغیل د لب او اماده
شان مه موشه دجان مه تو اماده
منه آغیل چطو خوش خوش میگرده
سرو سینه شی نقره پوش می گرده
آشوق صدقه ازو گشتار و رفتار
عجب نوربند عجب پرجوش می گرده
دره بله موروم دیل بی قراره
خانهی یارمو دمنه دیاره
نیشانی موگویوم عالم شناسه
چیرمه گیر پیرون شی سه قطاره
به لب خال خودایی داره یارمه
به گردن طوق شاهی داره یارمو
بچی از مه غریب بیگانه گشته
مگم میل جودایی داره یارمو
